محدوديت نيز سازگار است . اكنون مىگوييم كه غيبهاى محدود ممكن است از محدوديت بيشتر ناشى شود . مثلًا گردويى كه از درخت گرفته مىشود فقط پوست سبز آن ديده مىشود ، در درون آن پوست چوبى قرار گرفته و در درون پوست چوبى مغز قرار گرفته است . على هذا پوست چوبى غيب است و مغز غيبِ غيب است . ولى خدا كه غيب الغيوب است درست نقطهء مقابل است ، يعنى فوق لايتناهى است بما لايتناهى . خدا در درون و محاط نيست بلكه محيط است ، محيط بر برون و درون است . غيب نسبى چون از محدوديت ناشى مىشود ، با محاط بودن سازگار است بر خلاف غيب مطلق . 4 . در باب غيب ( 1 ) مطالب و سخنانى هست : يكى اينكه اساساً آيا غيب و پشت پرده اى وجود دارد يا هرچه هست همين روى پرده است ؟ چنان كه مىدانيم اختلاف دو طرز تفكرالهى و مادى در درجهء اول در همين قسمت است كه آيا پشت پرده اى وجود دارد يا ندارد ؟ آيا همين صفحه اى كه اكنون از جهان مىبينيم يعنى صفحه اى كه با حواس خود با آن ارتباط داريم ، تنها صفحهء موجود عالم است يا آنكه وجود و هستى صفحات ديگر هم دارد ، پردهء محسوس ماورائى هم دارد ؟ يك وقت مىگوييم : انسان ، حيوان ، درخت ، ماه ، خورشيد ، ستاره ، زمين ، دريا ، كوه ، صحرا يك وقت مىگوييم : خدا ، فرشته ، وحى ، رسالت ، برزخ ، قيامت ، قضا ، قدر ، الهام ، هدايت و غيره . مطلب ديگر اين است كه اگر واقعاً غيبى در كار هست آيا آن غيب در كار شهادت مداخله اى دارد يا ندارد ؟ و همچنين آيا شهادت

--> ( 1 ) [ از اينجا تا صفحهء بعد ، محل ستاره ، مطالبى است كه در نسخهء اصل دستنويس بر روى آنها يك خط طولى كشيده شده است . علت خط خوردگى به احتمال زياد مورد استفاده قرار گرفتن اين مطالب در جاى ديگرى بوده است . نظر به اينكه به حذف اين قسمت از يادداشتها از طرف استاد يقين نداشتيم ، با بيان اين توضيح به درج آن مبادرت ورزيديم . ]